De eendracht: weekblad voor het Vlaamsche volk

767 0
close

Waarom wilt u dit item rapporteren?

Opmerkingen

Verzenden
s.n. 1918, 23 Maart. De eendracht: weekblad voor het Vlaamsche volk. Geraadpleegd op 25 januari 2020, op https://nieuwsvandegrooteoorlog.hetarchief.be/nl/pid/q52f767x6h/
Toon tekst

Over deze tekst

Onderstaande tekst is geautomatiseerd gemaakt met OCR (Optical Character Recognition). Deze techniek levert geen 100% correct resultaat op. Dit komt mede doordat oude drukken moeilijker te lezen zijn met software dan moderne. Dat betekent dat er onjuiste tekens in de tekst kunnen voorkomen. Er wordt gewerkt aan verbetering van de OCR software.

sf vj Q i/w Barde Jaarjang, Nr 12. • 23 Maart i§i£. ijt, £ Prjjs : 10 «entfemftn. ~ '"-TrrriM' irimmrrr"- r nriini ~ninm nr-nn \ Ber«Jé Ja&rgang-, Nr 12. — 23 Maart 19.18. DE EENDRACHT Prijs pcr Jaargang fr. 5.20 » » drie maanden •» i.3o Postchekrekcning Nr 86. _____ __ . un Weekblad voor het Vlaamsche Volk Rcdaktic en Bureel : Prinsesstraat, 16, ANTWERPEN. îT-ï 7 " " ' Einde Maart eindigt het eerste kwar-tâal van dit jaar. Een aantal abonnementen moeten her-nieuwd worden en onze nog niet ge-abonneerde lezers hebben gelegenheid op ons blad in te schrijven. Wij vestigen er nogmaals de aandacht op dat aile abonnenten, zôô oude als nienwe, het bedrag hunner inschrijving moeten storten op onze postchekreke-ning n° 86. Proefnummers voor het werven van nieuwe inschrijvers zenden wij op aan-vraag.Met 1 Jpril a.s. wordt het bureel van ons blad overgebracht naar 408, LANGE NIEUWS FRAAT ANTWERPEN KATHOLIhK s Vlaamsch Sekretariaat. Irl ons vorig nummer hebben wij de oprichtmg aangekondigd van een Katho-]iek Vlaamsch Sekretariaat, waarvan het beheer van 1 De Eendracht » he't initiatief heeft genomen en dat begin April in ons oieiiw ■ 4okaal wordt geopend. Wij meeneri dat deze nieuwe stichting gêroepen is omeene groote leemte in onze aktivistische beweging aan te vullen. Begin Augusti 191), toen ieder van ons verbijsterd was door de schokkende gebeurtenissen die over ons waren ge-komen, werd het K. VI. Sekretariaat der Montignystraat, evenals zoo menig andere inrichting, gesloten. Het tijdelijk schorsen der werkzaamheden gedurende Hp pf-rste ooiiogsmaanden was o. i. , ,eftn. alleszins begrijpelijke en gewettigde tnaat-regel. Te betreuren schijnt het ons echter dat het door de omstandigheden ont-wrichte en uiteengerukte bestuur nader-handdegeschiktegelegenheden ongebruikt liet oin het K. V. S. terug in werking te stellen. De passiêve richting, met als leuze « te rusten op haar schild », triomfeerde alzoo over dit zoo prachtig Opgevat organisai. Het K.V. S. in 1908 opgericht als uit-v'oerend orgaan van den Kath. VI. Lands-bond, had voor doel al de levende krachten op katholiek-Vlaamsch gebied te groepeeren en vruchtbaar te doen samenwerken totde zedelijke, géestelijke, maatschappelijke en stoffelijke heropbeu-ring van het Vlaamsche volk. Op dit oogenblik vooral, nu dat de viër millioen Viamingen uit het bezette gebied hun bestaansrecht te verdedigen hebben tegen-ever eene uiterst geringe maar des te lawaaierige minderheid, machtig door den steun der Haversche regeenng, nu moest het K; V. S. krachtdadig optreden als een der leidende organismen in de Vlaamsche oorlogsbeweging. Naar i et gezaghebbend woord van het K. V. S. hebben ontelbare katholieke Viamingen gewacht om het aktivisme werkdadig aan te kleven.Het stilleggen van het K. V. S. was dan 00k oorzaak van de geringere werkzaamheid bij de katholieken, waarbij dezen op dit oogenblik in minderheid gebracht. zijn in de Vlaamsche organismen en inzondei'heid in den Raad van Vlaanderen. De katholieken vormen de ovei'groote meerderheid in Vlaanderen, vooral onder de Vlaamschgezinde intellektuëelen ; hun-ne onthouding is dan 00k voldoende om de aktivistische beweging grooten-deels te doen mislukken. Ware het uit dien hoofde verkeerd van wege onze polieke tegenstrevers aan 'de katholieken de plaats te weigeren die hen recht-matig toekomt in de vervlaamsching der openbare-besturen, des te meer ware het verkeerd van wege de katholieke Vlaamsche leiders, zoo deze op dit gewichtige oogenblik, dat Vlaanderen ons aller kiacht en werkzaamheid zoo dringend noodig heeft, door hunne onthouding de toekomst van ons volk in gevaar moesten brengen. De toestand is ernstig en op de katholieke Vlaamschgezinden drukt de plicht niet langer doo'r gebrek aan innerlijke organisatie en onderlinge samenwerking onze huidige zwakte en minderheid te laten voortduren. Het K. V. S. was eene noodwendig'neid gebleken voor den oorlog, des te noodiger is het nu dat de beslissende strijd voor ons volksbe-staan aan den gang is. Het Katholiek Vlaamsch Sekretariaat, de central® voor Katholieke Vlaamsche Aan Zijne Eminentie Mgr MERCIER, Kardinaal*1 — Aartsbisschop van Mechelen. Eminentie De Vastenbrief dit jaar door Uwe Eminentie aan de geloovigen van het Aartbisdom gezanden, behelst zoo ver-heven woorden van troost, van berus-ting in Gods wil en wijsheid en van aanmoediging, dat hij iederen Roomsch-Katholiek stichten en versterken zal. Daarom juist grieft het ons, en met ons ontelbare anderen Uwer onderda-nigste en meest verkleefde diocesanen, zoo diep, dat, waar in dit merkwaar-dig stuk Uwe Eminentie zich te recht bedroefd en verontwaardigd uitlaat tegen uitbuiters en genieters, in één zelfden zin gesproken wordt over « anderen die de nationale leuze «Eendracht is Macht» op hunnen rug geplakt dragen in plaats van haar in het hart of op het voor-hoofd te laten prijken » en verder over « een luidruchtige en gemakkelijk uit » te lokken beweging op fouw gezet » door een handvol verraders, zonder b last of volmacht. » Voor wien het standpunt kent door Uwe Eminentie, 00k vôor den oorlog, tegenover den strijd cîer stambewuste Viamingen ingenomen en de wijze waarop Zij zich riog in andere schrif-ten over den huidigen taalstrijd uitge-sproken heeft, valt het in het 00g dat die strenge woorden van afkeuring nie-mand dan de zoogenaamd i.activistische» Vlaamschgezinden bedoelen. Wij zijn te vast overtuigd van de rechtvaardigheid der zaak die wij verdedigen en te innig bewust van de e*r-li.jkheid der middelen die wij aanwenden om er niet, met al on zen aan Zijne Eminentie verschuldigden eerbied. be-zwaren' tegen te opperen dat, in een kcrkclijken bevdbrief, - over meeningen en handelingen die met den Godsdiengt niets te maken hebben, een oordeel vsordt geveld, dat geen ander practisch gevolg hebben kan dan den persoon der activisten, aan de verachting, den haat en de wraakzucht der massa prijt te geven. Het doel van ons streven, Eminentie, werd in zoo'talrijke schriften uitgelegd en verdedigd, dat wij meenden er te mogen staat op maken dat on ze goede trouw althans door niemand, 00k niet poor onbevooroordeelde Waalsche land-genooten. zou worden betwijfeld. Wij streven er naar in ons eigfft) Vlaanderen de taal van ons volk haar voile recht te doen toekennen in het openbaar leven opdat, zooals bij elk waarlijk vrij volk het geval is, ket in zijne taal onderwezen, bestuurd en ge-recht worde, en bewerken tevens daar-door dat het uit de cultureele en economische minderwaardigheid worde opgebeurd, waarin drie kwart eeuw ste]-selmatige verfransching het, naar mannen als pater Stracke S. J., de Raet en anderen bewezen, gedompeld hebben. Zoodoende handelen wij overeenkom-stig de raadsbesluiten van Hem die ons Nederlanders schiep en Wiens goddelijke wil wij, naar onze diepe overtuiging, zouden wederstreven door lijdelijk aan 'te zien de langzame maar noodlottige uitroeiing van een taal, die men ons steeds als een dam tegen den invloed van het zedelooze en ongodsdienstige Frankrijk leerde beschouwen. Zoodoende voorbereiden wij het einde van een toestand, waarbij verschil van taal de. hoogere klasse der samenleving van. de lagere scheidt, die zijn- oorsprong vindt in een vooroordeel eenî door Uwe Emi-dentie zelve als <t an-'i-kristelijk, anti-sociaal en anti-nationaa: » gebrandmerkt. Voor zulk een streven kunnen alleen zij ons den steen toevverpen die in de vrij zonderlinge, meening zouden vol-harden dat onze taal — de taal der geleerden van het in wetenschappelijk opzicht zo© hoogstaand^ Holland —voor hooger onderwijs en hooger cultuur on-geschik^ is ; of die het Vlaamsche volk — uit wiens schoot Rubens en Vondel, Joost Lips en Stevin, Mercator en Do-doens, met zooveel andere wereldberoemde 1 kunstenaars en geleerden zijn ontsproten — voor een minderwaardig ras aanzien, vooibestemd om vreemde volkeren ten dienst# te staan. Dat wij 00k nu, tijdens de vreeselijke beproeving die God over ons land heeit gezonden, recht eischen voor onze taal, wie, Eminentie, die de gebeurtenissen nagaan wil, welke aanleiding gaven tôt het ontstaan van het activisme, zal het afkeuren ? Vôor den inval der Duitsche legers, binnenslands, en brutaler nog na de bezetting, buitenslands, hebben de Waalsche en Franschgezinde pers en Waalsche en Franschgezinde voormannen — letterkundigen en politici — den Gods-vrede geschonden, dien de Viamingen gereedelijk hadden onderschreven en zoo lang getrouw eerbiedigden. In Frankrijk Engeland, Holland, Italie, Zwitserland, — kortom in al de geai ieerde en in sçhier al de onzijdige landen - werd in schriit en woord den uiteindelijken ondergang van het Vlaamsche volk verkondigd ! « Belgiëzou Latijnsch- ^iju of niet meer zijn » en « van het Vlaamsch ?ou er niet meer gesproken worden ». Dat ailes aangemoedigd, zoo niet door de uitge-sproken goedkeuring dan toch door het lijdelijk toezien van het Belgisch Minis-terie, wiens lang als officieus bekend orgaan en wiens invloedrijkste leden zich mede aan het anti-vlaamsch drij-ven bezondigden. Eerst toen het al te bar werd rees er verzet op van de zij de der Viamingen. — Eerst toen, Eminentie, deden de beleedigde en in hun recht bedreigde stambewuste Viamingen wat 00k Uwe Eminentie — voor Wier durf en stout-moedigheid 00k andersdenkenden den hoed afnemen — zou doen, indien tegen den Godsdienst een zoo heftige strijd zou gevoerd worden als die welke tegen het recht en het bestaan van Vlaanderen werd gestreden. Dat wij van de Bezettende Overheid de vervlaamsching der Hoogeschool te Gent en der Ministerieele departemea-ten,- en de eerlijke toepassing der be-palingen van de Belgische leerplichtwet betreffende het gebruik van Nederlansch aanvaardén, wordt ons als een gruwel aangerekend en zou van ons niets min-der maken dan verraders ! Het voorbeeld 00k der boogstgeplaat-ste Belgische gezagvoerders, die in het land zijn gebleyen, sterkt ons in de overtuiging dat onze handëlwijzc niet in het minst te kort komt aan de plichten, die een welbegrepen vaderlands-îiefde van ons vergt. y\llen toch, be-rustend in de toestanden die de bezetting heeft in 't leven geroepen, hebben niet alleen lich verbonden het gezag van des overheerscher geen afbreuk te doon, maar werken voortdurend samen met hem om den geregelden gang der openbare zaken te verzekeren, de orde te handhaven en in de levensnoodwendig-heden van ons diep beproefd volk te voorzien. Dat wij, die voor hetherstel en het handhaven van ons taalrecht niets anders noch iets meer deen dan de openbare besturen en de hulp- en voedingscomiteiten, daarom de:i schand-naam van verraders verdienen zouden, zal wel niemaad, die maar een oogenblik logisch en bedaard doordenken wil, beamen. Het natuurlijk en nationaal recht van het Vlaamsche volk op een volledig Nederlansch Onderwijs, Bestuur en Ge-recht blijft 00k gedurende den oorlog en de bezetting e«n natuurlijk en na-tionaal recht. Nochtans, terwijl vijf en tachtig ten honderd van het Belgisch leger dat aan de User strijdt uit Viamingen is samengesteld, gewaardigt het Ministerie in le Havre zich 00k thans nog niet een onomwonden vollcdig her-stel van dat recht toc te zeggen. En de afkeer van onze Waalsche landgenooten ^yeor^onze taal schijnt zoo onoverwin-nelijk dat, na drie en een half jijar verblijf in Holland, de aldaar geintër-neerde officieren het nog niet over het hart kunnen krijgen zich het Neder-landsch.de taal hunner soldaten, eigen te te maken. Dat heeft al de stambewuste Viamingen, 00k de duizenden die niet openbaar voor hun meening durven of kunnen uitkomen, doen inzien dat, wil-len zij ooit hun taalrecht bekomen, zij het uit de handen van den veroveraar moeten aanvaardén en dat alleen een wijziging van de indeeling van het land hun in de toekomst de handhaving van dat recht zal verzekeren. Niet tweedracht,zooals Uwe Eminentie meent, maar veeleer eensgezindheid zal de verwezenlijking der wenschen van de thans zoo ongenadig bestreden «activisten» stichten. Wanneer, in een hersteld België, Walen en Viamingen, onder den scepter van onzen dapperen, door beide volkstammen even geliefden vorst, nevens elkander een zelfstandigvolksleven leiden, zal het gemeenschappelijk Vaderland zich, evenals het federatief verbonden Zwitserland, in een eendracht verheugen, ondenkbaar in een Staat waar de taal der meerderheid behandeld wordt als die van een minderwaardig ras. Onze volks-aard, die wars is van centralisatie, en onze geschiedenis, die een door deeeuwen heen aanhoudende strijd tegen het ingrij-pen van het Middenbestuur is, staan er borg voor. Binnenslands versterkt door de eendracht, welke de gelijkheidstelling der twee rassen bevordert, zal België, dank zij die gelijkstelling, een waarborg te meer van onzijdigheid bieden aan de twee groote volkeren, waartusschen het gelegen is, en daardoor 00k buitenslands zijn toestand beveiligen. Al de aan dezen wereldkrijg deelne-mende volkeren verkondigen, Eminentie, dat zij het zwaard hebben getrokken tôt herstel en handhaving van de rechten der kleine nationaliteiten. Zouden dan, terwijl Ieren, Finnen, Oekrainiërs en Polen den grootschen tijd die wij beleven -te baat nemen om voorgoed de kluisters af te rukken die hunne nationale ont- wikkeling belemmeren, de, in de wereld-geschiedenis voor hun kunst- en«vrijheid-zin beroemde, Viamingen er moeten in berusten dat, na deze beproeving zonder wedergade, op hen het stelsel van ont-aarding toegepast blijve waardoor hun nationaliteit ten doode schijnt te zijn opgeschreven ? Tôt zulk een opoffering heeft niemand, 00k niet, veroorloof ons het vrijmoepig doch eerbiedig aan Uwe Eminentie te doen aanmerken, onze hoogste Geestelijke Overheid het recht ons te verplichten. Dat ons, omdat wij daarin willen noch kunnen toestemmen, het hoonend woord # verrader » wordt toegevoegd, greep ons te dieper in de ziel daar in andere landen, waar eeu zelfde taal — en volkstrijd wordt gevoerd, het de geestelijkheid is~ die de baan breekt en tle richting aanwijst in de nationale beweging. Dat zijn, Eminentie, de bedenkingen die Uw, in andere opzichten zoo stichte-lijk en opbeurend, schrijven in onzen geest heeft doen ontstaan. Met de open-liartigheid die aan Viamingen en het ontzag dat aan Katholieken passen, veroorloven wij ons ze in dezen open brief aan Uwe Eminentie bekend te maken. Wij achten ons daartoe verplicht tôt verantwoording van ons gedrag en ge-rechtigd, omdat de heiligheid der plaat-sen waar Uw Vastenbrief wordt afge-kondigd ons verbiedt er aldaar onze meening over te laten blijken, zelfs wanneer, in strijd met den wensch door Z. H. Paus Benedictus den XVe, uit-gedrukt in zijn Encycliek * Over het prediken van Gods woord », • midden in de behandeling der eeuwige waar-heden afgedwaald tve' d naar politieke quœslies, vooral waar de\e de geesten der foehoorders op bij pondéré wij\e be\ig}}Ouden. » Een oogenblik hebben wij geaarzeld openbaarlijk te verklaren wat duizenden — onder wie heilige en geleerde pries-ters — in het diepste van hun gemoed verholen houden; maar de stem van ons Vlaamsch geweten en van ons goed recht heeft gezegevierd over de vrees voor laster, boycot en broodroof, waar-meê sommige onzer gezagvoerders de activisten- meenen te moeten bestrijden en te kunnen uitroeien. Wij hebben ons zelven moed ingesproken bij de ge-dachte dat Uwe Eminentie, als een goede herder, al zijn schapen even lief heeft en 00k de, onbeschroomd maar onder-danig bekend gemaakte, zienswijze zal gelieven te aanhooren van die onder hen welke er van bewust zijn dat, in niet godsdienstige vraagstukken als deze, de geloovigen niet verplicht zijn te voe-len, te denken, te willen en te* hande- • len gelijk hunne Geestelijke Overheid. Gelieve, Eminentie, de verzekering te aanvaardén onzer gevoelens van diepsten eerbied en kristelijke verkleefdheid-De Katholieke Vlaamsche Vereeniging : _« PER CRUCEM AD LUCEM, » De Voor^ilters, L. SlPS", J. B. BElJgCFROID. De Schrijvers, De Penningmeesler, J. Boumans, Em. VERBRtiGGEN. H. Manssens. De Raadsleden : C. Gillis, adelf. Henderickx, a. Cleiren. Antwerpen, den 11" Maart iqiS. >'Il'I IIIHMIIMI Jlil lllll illll werking, wordt daarom heropgericht. Geschoeid op nieuweil leest en in overeenstemming gebracht met de nieuwe vereischten, zal het zich ten dienste stellen van de Vlaamschgezinde propa-ganda en van de otganiseering onzer strijdkrachten. Dit zonder afbreuk te doen aan de noodzakelijke -eenheid die onder de aktivisten moet blijven heer-schen en zonder iets tôt het opflakkeren van de OLtde partijgeest te willen bij -dragen.Op het werkprogram van hët K. V. S. worden o. a. %esteld : s i° verspreiding der Vlaamschgezinde gedachte in katholieke middens ; 2° aile gepaste werkzaamheden op gebied van volksontwikkeling en voorlich-ting ; 3° ondersteuning der Katholiek» Vlaamsche pers -, 4° ondersteuning der Katholieke Vlaamsche studentenbeweging. Wij vatten het K. V. S. niet op als eene vereeniging voor dewelke wij re- gelmatige leden en toetreders willen werven. Veeleer is het ons doel de werking van de bestaande Katholieke Vlaamsche organismen de steunen en waar het nood doet nieuwe organismen in het leven te roepen. Zooals wi) reeds hooger zegden wordt het K. V/S. in nauw verband gebracht met het weekblad « De Eendracht». Daar aile berichten uitgaande van het K. V, S. in a De Eendracht » worden opge-nomen, achten wij het noodig dat aile toetreders tôt en belangstellenden in het K. V. S. op « De Eendracht n abo-neeren ; buiten de inschrijvingsprijs op ons blad wenschen wij onze vrienden tôt geene andere geldelijke bijdrage te verplichten. Het K. V. S. wordt van af 1 April a. s. gevestigd : 108, Lange Nieuw-straat, Antwerpen. Namens de Inrichters : H. MOMMAERTS. BËÉy? ^ ■ Priester Van der Meulenfonds. INSCHRIJVING door de zorgeu van het weekblad „De Eendracht". T* LIJST-— 23-3-18 Overdracht fr. 176.60 Lod. Simons, Antwerpen. 5.— Van een tolonderbrigadier, Antwerpen. 0.20 Vanwege een priester van Mechelen. 1.— K. J. E. ' a.5o Twee aktivisten uit den Ylaamschen Stu- dentenbond van Alken. 2.5o Uit Bree. . 2-5o fr. 190.30 Er wordt nogmaals een ivarm beroep gedaan op de offevvaardighcid van aile Vlaamsche strijdgenooten tôt steun van dit fonds, dat reeds in voege is getreden en langs om meer bewijst een nood^akelijkheid te jijn. N.-B. De giften zijn voortaan enkel te stonen op de Postchekrekening van het weekblad « De Eendracht », met dringend verzoek echter er per brief of postkaarl onmiddelUjk kennis van te geven aan het bureel van dit blad, voor kontrool en ten einde misvers'and of verwairing te voorkomen. Terechtwijjing. E H. Van der Linden, lee-raar aan de Bissch.Normaalschool teSt Niklaas, verzoekt ons mede te deelen, dat het buiten zrijn weet is tejen zijn wit, dat 7ijn nsim verschenen is in « De Eendracht » van den 16 Maart, en dat hij aan den hem onbekenden inzender het recht ontzegt hem eenig oordeel over activisme toe te schrijven. Over Standpunten. Onder al de Vlaamsche bladen heeft « De Eendracht » zeker wel de verdienste van af haar ontstaan tôt op heden in hare politiek altijd één zelfde zuivere lijn te hebben gevolgd. In ons eerste nummer maakte een van de stichters van ons blad de spreuk « Wij willen noch Duitschers noch Franschen worden, maar Viamingen blijven » tôt de onze. Sedertdien zijn wij nooit opgetreden tegen den Belgischen staat, wel tegen de anti-Vlaamsche opvatting' van den gecentraliseerden staatsvorm en tegen de Vlaamschvijandige Haversche regeenng. Zoo wij kultureele, ekonomische, bestuurlijke en politieke zelfstandigheid eischen voor het Vlaamsche volk, sluit deze naar ons oordeel het voortbestaan van Belgié niet uit ; alléén moet in den staatsvorm zulkdanige decentra-lisatié ingevoerd worden als noodwendig is om onze onvervreemdbare volksrechten te vrij-waren en om de gunstige bodem voor onze ongestoorde ontwikkeling te vormen. Hoezeer wij 00k de Belgische natie- en eenheidsgedachte bestreden hebben, hoezeer wij 00k voorgestaan hebben dat ieder van Ons mensch is alvorrns burger te zij b, dat bijge-

Over deze tekst

Onderstaande tekst is geautomatiseerd gemaakt met OCR (Optical Character Recognition). Deze techniek levert geen 100% correct resultaat op. Dit komt mede doordat oude drukken moeilijker te lezen zijn met software dan moderne. Dat betekent dat er onjuiste tekens in de tekst kunnen voorkomen. Er wordt gewerkt aan verbetering van de OCR software.

Er is geen OCR tekst voor deze krant.
Dit item is een uitgave in de reeks De eendracht: weekblad voor het Vlaamsche volk behorende tot de categorie Oorlogspers. Uitgegeven in Antwerpen van 1916 tot 1918.

Bekijk alle items in deze reeks >>

Toevoegen aan collectie

Locatie

Periodes